ΥΠΟΘΕΣΗ Leopold & Loeb [ 'Rope' {1948} & 'Compulsion' {1959} ] {του Αθανάσιου Αθάνατου}

 

 

Στις 21 Μαΐου 1924, ο 19χρονος Nathan Leopold και ο 18χρονος Richard Loeb απήγαγαν και δολοφόνησαν τον 14χρονο Bobby Franks . Ήταν μία καλά μελετημένη και προσχεδιασμένη, από μήνες, κίνηση. Πλούσιοι, ευφυείς και φερέλπιδες νέοι παγίδευσαν τον επίσης καταγόμενο από εύπορη οικογένεια έφηβο, τον δολοφόνησαν, τον περιέλουσαν με υδροχλωρικό οξύ για να μην αναγνωριστεί και ζήτησαν κατόπιν λύτρα απ’ την οικογένειά του.

ο 'Bobby' Franks με τον πατέρα του στα 1920s 

 

Έπειτα όμως απ’ την ανακάλυψη επιβαρυντικών στοιχείων λόγω αστοχιών που δεν είχαν προβλέψει, συνελήφθησαν και ομολόγησαν με κάθε λεπτομέρεια. Επέλεξαν τυχαία το θύμα με μοναδικό τους σκοπό παρασυρόμενοι απ’ το ‘Thrill killing’ – τη συγκίνηση που απορρέει απ’ τη διάπραξη του εγκλήματος - να αποδείξουν ότι μπορεί να υπάρξει το τέλειο έγκλημα. Βασίστηκαν στις θεωρίες του γνωστού φιλόσοφου Friedrich Nietzsche και ισχυρίστηκαν πως οι διάνοιες δεν υπόκεινται στους ίδιους ηθικούς περιορισμούς, καθώς είναι υπεράνω των νόμων και κανόνων. Πρόκειται προφανώς για παραχάραξη.. βούληση για δύναμη, υπέρβαση του εαυτού μας κηρύσσει ο Übermensch {Υπερ-Άνθρωπος} του Nietzsche, να γίνουμε αυτό που είμαστε, να χαράξουμε ο καθένας τον δικό του δρόμο. Οποιοσδήποτε μπορεί να κατακτήσει αυτήν την ιδιότητα, φτάνει το πάθος του να τον οδηγεί. Η χυδαία παρερμηνεία που έχει γίνει αλλοιώνει την πραγματική διδασκαλία του - άλλωστε και ο ίδιος είχε προβλέψει αυτήν την κατάληξη - και θεωρούσε πως όποιος παραμένει μόνο μαθητής ανταμοίβει άσχημα τον δάσκαλο.

Leopold & Loeb

 *       Το 1948 ο Alfred Hitchcock γυρίζει την ταινιά ”Rope”, βασισμένη στο ομότιτλο έργο {1929} του Patrick Hamilton. Είναι η 1^η του έγχρωμη {Technicolor}, καθώς και η 1^η του παραγωγή με την εταιρεία του την ‘Transatlantic Pictures’.

'Rope' {1948}

Το χαρακτηριστικό της είναι πως γυρίστηκε σε κλειστό χώρο και με συρραφή μεγάλων, το πολύ 10λεπτων πλάνων. Τόση ήταν η διάρκεια του φιλμ της μηχανής λήψης και έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνει την εντύπωση γυρισμένης ως μονοπλάνου. Η όλη ατμόσφαιρα θα λέγαμε πως είναι θεατρική – η μοναδική του είδους που γύρισε ο σκηνοθέτης – και όχι μόνο κουράζει, αλλά δημιουργεί αυτήν την μεταφυσική αίσθηση που επιβάλλεται να παρουσιαστεί. Το δωμάτιο γίνεται η σκηνή του φόνου και το συνεχές διακοπτόμενο μοντάζ θα τάραζε την ολότητα της ύπαρξης και της μη ύπαρξης. Όλη η ροή κινείται γύρω απ’ το πτώμα το οποίο βλέπουμε στα πρώτα λεπτά της ταινίας και όλα διαδραματίζονται «παρουσία» του.

                        ο Alfred Hitchcock με τους πρωταγωνιστές, 

                                                         κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του 'Rope

Κάνοντας αναφορά στην ηθική και στο διαχωρισμό ανώτερων και κατώτερων, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο σκηνοθέτης κάνει αναφορά στο Φασισμό και ειδικά στους Nazi οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν τη Νιτσεϊκή θεωρία για να δικαιολογήσουν τα εγκλήματα πολέμου’ θυμίζουμε πως δεν έχουν κλείσει ούτε 3 χρόνια απ’ το τέλος του πολέμου. Παρ’ όλα αυτά ο απολίτικος δημιουργός δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιου είδους ευαισθησίες, γι’ αυτό και τίθεται η αμφιβολία αν λειτούργησε συνειδητά προς αυτή τη κατεύθυνση. Μια τολμηρή προσέγγγιση όμως της ταινίας – ειδικά για τα ήθη των1940s – είναι η διακριτική αναφορά στην ομοφυλοφιλική σχέση των δυο δραστών.

John Dall & Farley Granger_'Rope'

Κυνισμός και θεωρία - έγκλημα και τιμωρία, διασταυρώνονται έντεχνα με το ωραίο ‘στήσιμο’ όλης της παραγωγής’ των δυο δολοφόνων οι οποίοι λειτουργούν ερμηνευτικά άψογα, παίζοντας τον ρόλο ενός μικρού θεού με δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο και την παρουσία του εξαίσιου Jimmy Stewart.

James Stewart_'Rope'

Συμπληρωματικά να αναφέρουμε τα 2 cameo του Hitchcock’ ένα στην αρχή της ταινίας ως περαστικού στο δρόμο κάτω απ’ το παράθυρο του περίφημου δωματίου & ένα με έμμεσο τρόπο, με το να εμφανίζεται η χαρακτηριστική του φιγούρα με κόκκινη νέον επιγραφή να αναβοσβήνει έξω απ’ το παράθυρο, κάπου στο βάθος της νυχτερινής πόλης.

'Compulsion' {1959}

* Μια ακόμη σπουδαία δημιουργία που καταπιάνεται με τη γνωστή υπόθεση είναι η ταινία “Compulsion” {1959}, με σκηνοθέτη τον Richard Fleischer, βασισμένο στο ομότιτλο έργο του Meyer Levin {1956}, ο οποίος έχει αλλάξει μόνο τα πραγματικά ονόματα.

Πιο κοντά στα γεγονότα αυτή η ταινία, μας παρουσιάζει στην αρχή τη σχέση των δυο νεαρών – σαφής και εδώ η υπόνοια της ομοφυλοφιλικής σχέσης – και το υπόβαθρο των κεντρικών προσώπων του δράματος. Εξαιρετικοί στους ρόλους των δυο δραστών οι Dean Stockwell & Bradford Dillman – βραβεύτηκαν αμφότεροι στο Φεστιβάλ των Καννών.

Dean Stockwell, Bradford Dillman & Orson Welles_'Compulsion'

Έπειτα από μία και πλέον ώρα εμφανίζεται ο Orson Welles παραμορφωμένος και με εμφανώς παραλλαγμένη μύτη, όπως άλλωστε συνήθιζε και στις περισσότερες ταινίες του’ την θεωρούσε πολύ μικρή για να εξυπηρετεί προφανώς τους χαρακτήρες που υποδύονταν. Ο ρόλος εδώ αναφέρεται στον δικηγόρο Clarence Darrow, επιφανούς νομικού, γνωστού φιλελεύθερου, αντισημίτη, αγνωστικιστή και υπερασπιστή των ατομικών δικαιωμάτων’ σημειωτέον πως εμφανίστηκε και ο ίδιος στον κινηματογράφο - From Dusk to Dawn {1913} / Camille {1926} / The Mystery of Life {1930} !

Clarence Darrow

Το δεύτερο μέρος αναλώνεται στη δίκη που επακολούθησε έπειτα απ’ την ομολογία των δυο δραστών. Ο σπουδαίος ηθοποιός είναι καταλυτικός και «ερμηνεύει» καταπληκτικά, με δόση υπεροψίας και τρομερής αυτοπεποίθησης τον συνήγορο που πρέπει να υπερασπιστεί δυο δολοφόνους οι οποίοι έχουν ήδη ομολογήσει’ δηλώνει ενοχή και προχωρά χωρίς την παρουσία ενόρκων. Ο Welles, στο τέλος της ταινίας, πραγματοποιεί τον μεγαλύτερο μονόλογο που έχει λάβει χώρα στον κινηματογράφο – ξεπερνώντας τα 10 λεπτά - ο οποίος βασίζεται εν πολλοίς στα πρακτικά της δίκης και δικαίως βραβεύτηκε κι αυτός στο Φεστιβάλ των Καννών στην κατηγορία ‘Καλύτερου Ηθοποιού’. Με την ομιλία του καταδικάζει την ύπαρξη της θανατικής ποινής σ’ έναν πολιτισμένο κόσμο, έτσι όπως θα το έθετε στις μέρες μας η ‘Διεθνής Αμνηστία’. Η βία γεννά μόνο βία και η δικαιοσύνη οφείλει να σταθεί ανώτερη μπροστά στις πράξεις άρρωστων μυαλών. 

Σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, οι δυο δράστες φυλακίστηκαν με ποινή ισόβια δεσμά + 99 έτη. Να σημειώσουμε πως είχε προταθεί στον Sigmund Freud, έναντι σεβαστού ποσού, να ψυχαναλήσει τους δυο δράστες αλλά απέρριψε την πρόταση. Ο Loeb δολοφονήθηκε μέσα στη φυλακή το 1936 και ο Leopold αποφυλακίστηκε το 1958 και πέθανε το 1971. Η θανατική ποινή στην πολιτεία του Illinois, απ’ όπου κατάγονταν, καταργήθηκε μόλις το 2011.

Orson Welles_'Compulsion'

s

·